Maria Pajerskaps
Biografia
Urodziła się 11 lipca 1913 roku w Nowym Targu. Ukończyła Państwowe Gimnazjum im. Seweryna Goszczyńskiego w Nowym Targu, a następnie Seminarium Nauczycielskie w Warszawie. Z zawodu była nauczycielką; przed 1939 r. pracowała w prywatnym gimnazjum w Warszawie, a w latach 1938–1940 była nauczycielką młodszych klas w Gimnazjum Władysława Giżyckiego.
Po wybuchu II wojny światowej jako członkini Przysposobienia Wojskowego Kobiet brała udział w obronie Warszawy. Pod koniec 1939 r. powróciła do Nowego Targu.
Przystąpiła do Związku Walki Zbrojnej. 21 lipca 1940 r. w Krakowie uczestniczyła w naradzie, podczas której poinformowano o utworzeniu jednolitego odcinka kuriersko-przerzutowego Południe. Istniały cztery pododcinki o kryptonimach żeńskich: Teresa (Nowy Targ), Sabina (Nowy Sącz), Kazimiera (Jasło) i Bronisława (Sanok). Od tego czasu została kierowniczką pododcinka Teresa z siedzibą w Nowym Targu; funkcję pełniła do czerwca 1941. Używała pseudonimów Hanka, Marynka, Janeczka oraz przybranego nazwiska Teresa Porębska. Sama także przechodziła na trasie transgranicznej przez Zakopane do Budapesztu jako kurierka. Brała udział w akcjach bojowych.
Po „wsypie” w Krakowie i bezpośrednim zagrożeniu aresztowaniem została przeniesiona służbowo do Warszawy. Przydzielona do sztabu „Skrzydeł” i działała przy przejmowaniu zrzutów lotniczych. Po przekształceniu ZWZ od lutego 1942 działała w Armii Krajowej. Na wiosnę 1942 jej konspiracyjną działalność została wykryta przez Gestapo. Rankiem 12 sierpnia 1942 została zaskoczona wtargnięciem Niemców w swym mieszkaniu przy ulicy Zakręt 1 na warszawskiej Sadybie. Aresztowana, już po ubraniu się i przed wyjściem w obstawie, zażyła truciznę (cyjanek) popełniając samobójstwo. Została pochowana na Cmentarzu Bródnowskim (kwatera 37F-4) i podpisana pseudonimem „Teresa”.
Pośmiertnie została odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Została wymieniona na tablicy upamiętniającej wychowanków-ofiar wojny, ustanowionej w macierzystym I Liceum Ogólnokształcącym im. Seweryna Goszczyńskiego w Nowym Targu. Uchwałą Miasta Nowy Targ z 20 listopada 2017 r. ulica Wojsk Ochrony Pogranicza została przemianowana na ulicę Marii Pajerskiej.